Mille mercis - dziękuję po stokroć. To znaczy po stokroć x 10.

Merci Fabienne, mille mercis ! Tak napisałem wczoraj do mojej znajomej z Belgii dziękując za cenną przysługę, którą mi wyświadczyła. Nieważne w jakim języku dziękujemy, ważne, by tę wdzięczność okazać. Przecież zwyczajne merci (tego słowa nie muszę tłumaczyć) wiele znaczy w relacjach międzyludzkich, nieprawdaż? Szkoda, tak na marginesie, że śliczne to słowo zostało niecnie wykorzystane przez marketing, bo z jakiej racji jakieś czekoladki mają się nazywać merci? (Celowo unikam dużej litery, żeby nie podnosić ich rangi).

No dobrze. Upuściwszy nieco żółci, pozostaje mi napisać coś o podziękowaniach po francusku.

Zwykle dziękujemy za coś. W tym przypadku używamy formy merci de + rzeczownik, albo merci pour + rzeczownik. Na przykład merci de ta présence (dziękuję za twą obecność), albo merci pour la lettre (dziękuję za list). Przyimki de i pour stosuje się zamiennie. Académie Française, wyrocznia i najwyższa instancja w sprawach języka, dopuszcza oba. Aczkolwiek merci de z rzeczownikiem uważa się za bardziej wyszukane od merci pour.

A co jeśli dziękujemy za coś, co ktoś dla nas zrobił? W tym przypadku używamy formy merci de + czasownik w formie bezokolicznika (nigdy merci pour + bezokolicznik). Merci de faire les courses demain (dziękuję za zrobienie zakupów jutro). Oczywiście można użyć bezokolicznika w czasie przeszłym i powiedzieć merci d’avoir fait les courses hier (dziękuję za zrobienie zakupów wczoraj).

W obu wyżej wymienionych przypadkach, czyli dziękując za coś, lub za zrobienie czegoś, zamiast krótkiego merci, można użyć czasownika remercier (dziękować). Powiedzmy, że żona dziękuje mężowi za rzeczone zakupy, które zrobił (lepiej, lub gorzej), albo zrobi w przyszłości (jeśli nie zapomni). Mówi więc: je te remercie de faire les courses demain (dziękuję, że zrobisz jutro zakupy) albo je te remercie d’avoir fait les courses hier (dziękuję, że zrobiłeś wczoraj zakupy).

A jeśli ktoś jest szczególnie wdzięczny i chce wyrazić stokrotne dzięki, jak ja Fabienne, powinien użyć zwrotu mille mercis, co dosłownie oznacza tysiąckrotne dzięki. Jak widać Francuzi biją nas na głowę jeśli chodzi o liczbę podziękowań i nasze stokrotne dzięki mnożą przez dziesięć. Oczywiście w tym przypadku merci przyjmuje formę mnogą mercis.

Warto na koniec wspomnieć o szczególnym znaczeniu merci w formie rzeczownika rodzaju żeńskiego: la merci, czyli łaska. I tak, można być à la merci de quelqu’un, czyli być zdanym na czyjąś łaskę (takiej sytuacji nikomu nie życzę). Można też trafić na kogoś sans merci, osobę bez litości, ale to już są, mam nadzieję, sytuacje tak ekstremalne, że aż niemożliwe.

Dziękując za uwagę (en vous rermerciant de votre attention), idę zrobić zakupy. Jestem bezlitosnym (sans merci) łowcą promocji!

Nie ma jak kumple – vivent les copains !

Mój kolega Krzysztof (rocznik zbliżony do mojego) postanowił uczyć się francuskiego. Żeby nie dać się Alzheimerowi – tłumaczył swą odważną decyzję. Uważam, że każdy motyw dobry, a na naukę nigdy za późno. Nawet gdy już szron na głowie, już nie to zdrowie….

Mimo że, jak stwierdził, w zasadzie nauki jeszcze nie podjął, zaskoczył mnie tekstem francuskiego rapera o pseudonimie Lomepal, wyrecytowanym z pamięci:

Je n'avouerai jamais que certaines de mes propres émotions m'ef‌fraient
Je te déteste comme cette phrase qui dit : "C'était trop beau pour être vrai".

(Nigdy nie przyznam się, że niektóre z mych emocji mnie przerażają. Nienawidzę cię jak tego oto zdania: "To było zbyt piękne, by mogło być prawdziwie").

Jako że, po pierwsze, jestem raczej optymistą i nie trafiają do mnie dołujące teksty, po drugie zaś, znamy się z Krzysztofem od wielu lat, po ripostę sięgnąłem do repertuaru klasyki piosenki francuskiej, i rzuciłem krótko: Krzysiu, les copains d’abord. I tak właśnie uważam – nie ma jak kumple. Pocieszą, pomogą, krawat pożyczą gdy zapomni się go zabrać na ślub własnego syna.

Tłumacząc dosłownie les copains d’abord można powiedzieć kumple przede wszystkim (les copains avant tout). Krzysztof natychmiast wyłapał słówko d’abord i spytał, czy ma coś wspólnego z abordażem. Niestety nie, nawet jeśli l’abordage brzmi znajomo.

Wyrażenia d’abord (najpierw) używa się, by umieścić jakieś wydarzenie w ciągu innych zdarzeń. Je me mets au volant tout de suite mais d’abord je prendrai une bière (już siadam do auta ale najpierw wypiję piwo). Przykład to wyłącznie gramatyczno-językowy, bo piwa nie piję w ogóle, nie tylko przed jazdą samochodem. Nie zalecam też takiego zachowania, bo jazda po piwie jest niebezpieczna. 

Jak mawiają Francuzi - boire ou conduire, il faut choisir, czyli, próbując zachować rym jak w wersji francuskiej, pić lub gazować, trzeba zdecydować.

photo: dwaj kumple (deux copains)