Mille mercis - dziękuję po stokroć. To znaczy po stokroć x 10.

Merci Fabienne, mille mercis ! Tak napisałem wczoraj do mojej znajomej z Belgii dziękując za cenną przysługę, którą mi wyświadczyła. Nieważne w jakim języku dziękujemy, ważne, by tę wdzięczność okazać. Przecież zwyczajne merci (tego słowa nie muszę tłumaczyć) wiele znaczy w relacjach międzyludzkich, nieprawdaż? Szkoda, tak na marginesie, że śliczne to słowo zostało niecnie wykorzystane przez marketing, bo z jakiej racji jakieś czekoladki mają się nazywać merci? (Celowo unikam dużej litery, żeby nie podnosić ich rangi).

No dobrze. Upuściwszy nieco żółci, pozostaje mi napisać coś o podziękowaniach po francusku.

Zwykle dziękujemy za coś. W tym przypadku używamy formy merci de + rzeczownik, albo merci pour + rzeczownik. Na przykład merci de ta présence (dziękuję za twą obecność), albo merci pour la lettre (dziękuję za list). Przyimki de i pour stosuje się zamiennie. Académie Française, wyrocznia i najwyższa instancja w sprawach języka, dopuszcza oba. Aczkolwiek merci de z rzeczownikiem uważa się za bardziej wyszukane od merci pour.

A co jeśli dziękujemy za coś, co ktoś dla nas zrobił? W tym przypadku używamy formy merci de + czasownik w formie bezokolicznika (nigdy merci pour + bezokolicznik). Merci de faire les courses demain (dziękuję za zrobienie zakupów jutro). Oczywiście można użyć bezokolicznika w czasie przeszłym i powiedzieć merci d’avoir fait les courses hier (dziękuję za zrobienie zakupów wczoraj).

W obu wyżej wymienionych przypadkach, czyli dziękując za coś, lub za zrobienie czegoś, zamiast krótkiego merci, można użyć czasownika remercier (dziękować). Powiedzmy, że żona dziękuje mężowi za rzeczone zakupy, które zrobił (lepiej, lub gorzej), albo zrobi w przyszłości (jeśli nie zapomni). Mówi więc: je te remercie de faire les courses demain (dziękuję, że zrobisz jutro zakupy) albo je te remercie d’avoir fait les courses hier (dziękuję, że zrobiłeś wczoraj zakupy).

A jeśli ktoś jest szczególnie wdzięczny i chce wyrazić stokrotne dzięki, jak ja Fabienne, powinien użyć zwrotu mille mercis, co dosłownie oznacza tysiąckrotne dzięki. Jak widać Francuzi biją nas na głowę jeśli chodzi o liczbę podziękowań i nasze stokrotne dzięki mnożą przez dziesięć. Oczywiście w tym przypadku merci przyjmuje formę mnogą mercis.

Warto na koniec wspomnieć o szczególnym znaczeniu merci w formie rzeczownika rodzaju żeńskiego: la merci, czyli łaska. I tak, można być à la merci de quelqu’un, czyli być zdanym na czyjąś łaskę (takiej sytuacji nikomu nie życzę). Można też trafić na kogoś sans merci, osobę bez litości, ale to już są, mam nadzieję, sytuacje tak ekstremalne, że aż niemożliwe.

Dziękując za uwagę (en vous rermerciant de votre attention), idę zrobić zakupy. Jestem bezlitosnym (sans merci) łowcą promocji!